Farmy wiatrowe zyskują na popularności jako ekologiczne źródło energii, ale ich rozwój w Polsce jest ograniczony przepisami prawnymi - w tym tzw. „ustawą odległościową” z 2016 roku. Choć farmy wiatrowe przyczyniają się do redukcji emisji szkodliwych substancji, ich budowa wymaga spełnienia restrykcyjnych wymogów dotyczących lokalizacji oraz akceptacji społecznej.
Wpływ elektrowni wiatrowych na środowisko
Farmy wiatrowe przyczyniają się do obniżenia emisji szkodliwych substancji np. dwutlenku węgla czy tlenku siarki. Lokalizacja farm na terenach zdegradowanych lub nieużytkach pozwala na efektywne wykorzystanie przestrzeni bez ingerencji w obszary rolnicze czy chronione. Nowoczesna budowa farm wiatrowych uwzględnia wszystkie aspekty środowiskowe i przestrzenne już na etapie planowania. Dzięki temu elektrownie wiatrowe mogą wspierać politykę zrównoważonego rozwoju, minimalizując negatywny wpływ na środowisko naturalne.
Jednak nie wszystkie skutki są pozytywne.
Turbiny wiatrowe generują hałas, który może oddziaływać na lokalne społeczności oraz dziką faunę. Jest to jeden z najczęściej podnoszonych argumentów przez przeciwników inwestycji. Wysokie konstrukcje wpływają na krajobraz i mogą prowadzić do zaburzenia naturalnej estetyki terenów wiejskich czy nadmorskich. Aspekt ten budzi szczególne kontrowersje w regionach turystycznych, gdzie walory krajobrazowe stanowią istotny czynnik gospodarczy.
Lokalizacja elektrowni wiatrowych – wymogi prawne
Zgodnie z Ustawą z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, lokalizacja takich obiektów możliwa jest wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wymóg ma na celu zapewnienie transparentności procesu inwestycyjnego oraz ochronę interesów lokalnych społeczności, w praktyce znacznie wydłuża czas realizacji projektów. Największe kontrowersje wzbudza jednak tzw. „ustawa odległościowa”, która wymaga, aby elektrownie wiatrowe były oddalone od zabudowań mieszkalnych o co najmniej dziesięciokrotność ich wysokości. W praktyce oznacza to minimalną odległość około 2 km. Branża energetyki wiatrowej argumentuje, że przepisy te blokują rozwój nowych inwestycji, zwłaszcza na terenach o najlepszych warunkach wiatrowych, takich jak Pomorze czy Suwalszczyzna.
Dodatkowo nowelizacja ustawy w 2018 roku wprowadziła zmianę w opodatkowaniu elektrowni wiatrowych, uznając je za budowle w pełnym tego słowa znaczeniu. Zaostrzenie przepisów spowodowało wzrost kosztów podatkowych i w rezultacie wiele planowanych projektów zostało wstrzymanych lub zaniechanych.
Znaczenie energii wiatrowej dla polskiego przemysłu
Energia wiatrowa odgrywa ważna rolę w strategii energetycznej polskiego przemysłu, który dąży do obniżenia kosztów produkcji oraz uniezależnienia się od wahań cen energii na rynku. Wzrost cen energii elektrycznej, związany m.in. z rosnącymi kosztami uprawnień do emisji dwutlenku węgla, skłania przedsiębiorstwa do inwestowania w odnawialne źródła energii, w tym farmy wiatrowe. Dla wielu firm to sposób na optymalizację kosztów, a także element strategii zrównoważonego rozwoju i odpowiedzi na rosnące oczekiwania konsumentów dotyczące ekologii.
Coraz popularniejszym rozwiązaniem jest zawieranie długoterminowych kontraktów na zakup energii z odnawialnych źródeł (PPA – Power Purchase Agreements), które pozwalają na stabilizację kosztów energii na lata. Przedsiębiorstwa mogą również zdecydować się na budowę własnych farm wiatrowych, które dają im pełną kontrolę nad kosztami i dostawami energii.
Plany zmian w przepisach dotyczących farm wiatrowych
Ministerstwo Rozwoju zapowiedziało zmiany w przepisach dotyczących budowy elektrowni wiatrowych. Projekt nowelizacji zakłada złagodzenie wymogu minimalnej odległości od zabudowy mieszkalnej.Gminy będą mogły w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego określić inną odległość, jednak nie mniejszą niż 500 m. Zmiana miałaby na celu ułatwienie lokalizacji nowych inwestycji, zwłaszcza na terenach o dużym potencjale wiatrowym.
Zmniejszenie minimalnej odległości spotkało się z aprobatą branży energetyki wiatrowej, która od dawna postuluje złagodzenie przepisów jako najważniejszy warunek rozwoju sektora w Polsce. Zwolennicy zmian argumentują, że dotychczasowe regulacje niepotrzebnie ograniczały dostępność terenów pod nowe inwestycje. Jednocześnie, dzięki wymaganemu przeprowadzeniu prognozy oddziaływania na środowisko, nowelizacja przepisów ma zapewnić odpowiedni poziom ochrony mieszkańców przed hałasem oraz innymi uciążliwościami.
Farmy wiatrowe mają duży potencjał ekologiczny i ekonomiczny, jednak ich rozwój w Polsce ograniczają surowe przepisy, w tym wymagania odległościowe i wysokie koszty podatkowe. Planowane zmiany w przepisach mogą ułatwić realizację nowych inwestycji, jeśli uda się znaleźć równowagę między potrzebą ochrony mieszkańców a koniecznością rozwoju zielonej energii. Ostateczny kierunek rozwoju sektora zależy od decyzji ustawodawczych i wsparcia dla odnawialnych źródeł energii.