Sosnowiec - portal miejski Sosnowiecki.pl

Wiadomości z Sosnowca

Wywiad z Agnieszką Bielą

  • Dodano: 2015-07-10 10:45

Wywiad z Agnieszką Bielą, psycholożką, autorką książki „Trening kreatywności. Jak pobudzić twórcze myślenie” oraz założycielką Ośrodka Twórczego Rozwoju „Skrzydlata Żyrafa”


1.    Co tak naprawdę kryje się pod hasłem „jestem kreatywny/kreatywna”?
Termin „kreatywność” niesie ze sobą wiele skojarzeń, które nie zawsze są tożsame z tym, co psycholożki i psychologowie rozumieją jako twórczość. Dla wielu osób bycie kreatywną lub kreatywnym jest równoznaczne z aktywnością, energią lub dobrą zabawą. To są elementy często towarzyszące kreatywności, jednak same w sobie nie wystarczą, by określić kogoś jako osobę twórczą. Kreatywność to trwała postawa wobec rzeczywistości, która sprawia, że dany człowiek podejmuje działania przynoszące wartościową nowość. Oznacza to, że osoba kreatywna ma tendencję do reagowania na rzeczywistość i wyzwania w taki sposób, by tworzyć dla nich twórcze rozwiązania. Ponadto myślenie osoby kreatywnej ma charakterystyczne cechy, czyli płynność, giętkość, oryginalność i staranność. Płynność oznacza, że twórcza osoba z łatwością tworzy nowe pomysły. Giętkość to gotowość na elastyczną zmianę kierunku myślenia. Oryginalność wskazuje na umiejętność tworzenia pomysłów nietypowych, wyjątkowych. Natomiast staranność określa wysoki poziom zaangażowania w opracowywanie własnych pomysłów.


2.    Kiedy można powiedzieć, że pomysł (także praca czy działanie) jest twórczy?
Aby pomysł był twórczy, powinien spełniać dwa kryteria: być nowy i wartościowy. Warto jednak zauważyć, że to, co określamy jako nowość i wartościowość, zależy od wielu innych czynników. Na przykład to, co było nowe 20 lat temu, dzisiaj jest już przeżytkiem. Trudno zresztą o stworzenie czegoś całkowicie nowego. Większość twórczych pomysłów nawiązuje do wcześniejszych idei czy rozwiązań, doskonaląc je lub przekształcając. Nie ma w tym nic złego. Zdaniem niektórych kreatywność to po prostu „twórcza kradzież”, czerpanie z dorobku poprzedników lub poprzedniczek, inspirowanie się ich pracami, remiksowanie ich i ponowne wykorzystywanie. Natomiast wartość pomysłu można rozpatrywać w kilku wymiarach: estetycznym, praktycznym, poznawczym czy etycznym. Twórczy pomysł powinien zatem nieść ze sobą jakąś wartość dodaną, np. poszerzać naszą wiedzę o świecie, wzbogacać  dorobek kulturowy i społeczny, a także życie codzienne.


3.    W jakich obszarach naszego życia kreatywność jest najbardziej potrzebna?
Kreatywność przydaje się wtedy, gdy można coś ulepszyć, poprawić, zmienić, wykorzystać na nowo lub przyjąć nową perspektywę. Każda osoba może wykorzystać twórczą postawę na swój własny sposób. Nie ma znaczenia, czy będzie to praca w laboratorium, w teatrze, szkole, spotkanie w ministerstwie czy aranżacja przestrzeni lub sposób prowadzenia własnego domu. Jeśli w którejkolwiek z dziedzin życia możemy stworzyć wartościową nowość, to kreatywność jest w tym celu niezbędna.


4.    Co sprzyja rozwojowi naszej kreatywności?
Rozwój kreatywności wspierają zarówno cechy osobowościowe, jak i warunki w procesie uczenia się twórczości. Osoby kreatywne charakteryzują się otwartością, niezależnością, spontanicznością, odwagą wobec rzeczy nowych i nieznanych, umiejętnością godzenia ze sobą niespójności, a nawet sprzecznych informacji, a także wytrwałością. Osobie posiadającej takie cechy łatwiej będzie rozwijać swoją kreatywność. Znacznie trudniej będzie komuś, kogo cechuje egocentryzm, dogmatyzm i niecierpliwość. Rozwojowi postawy twórczej sprzyjają także warunki społeczne: zawieszenie oceny, możliwość współpracy, zgoda na samodzielność, akceptacja dla sytuacji wieloznacznych i ponoszenia ryzyka. Istotne są również szersze uwarunkowania społeczno-kulturowe, które stanowią podstawę rozwoju i ekspresji postaw twórczych. „Kreatogenne społeczeństwa” zapewniają swoim obywatelkom i obywatelom dobrobyt finansowy, wolność osobistą, tworzą warunki dla różnorodności kulturowej i etnicznej oraz wspierają społeczne uznanie dla aktywności intelektualnej i artystycznej.


5.    Jak pobudzić twórcze myślenie? Czy ćwiczenia z twórczości wystarczą?
Niestety przekonanie, że same ćwiczenia twórczego myślenia wystarczą, by być kreatywną/kreatywnym, to mit. Kreatywność jest rodzajem postawy wobec rzeczywistości, która przejawia się zarówno w sposobie myślenia, jak i w otwartości do świata i ludzi, umiejętności dostrzegania problemów oraz gotowości do tworzenia alternatywnych rozwiązań. Często się o tym zapomina, jednak aby być osobą twórczą, trzeba również rozwijać ogólną wiedzę o świecie oraz zasób wiadomości i umiejętności w dziedzinie, w której chcemy się doskonalić, na przykład w określonej dyscyplinie nauki czy gałęzi biznesu. Skupiając się jedynie na ćwiczeniach twórczego myślenia, na przykład doskonaląc umiejętność tworzenia twórczych połączeń czy transformacji, otrzymamy jedynie krótkotrwały efekt.


6.    Co przeszkadza kreatywności, twórczemu podejściu do życia?
Aby działania twórcze zaistniały, muszą zostać spełnione trzy warunki: dana osoba musi chcieć podjąć aktywność twórczą, musi mieć poczucie, że wolno jej zainicjować takie działania oraz musi posiadać odpowiednie do tego możliwości. Dwa ostatnie czynniki zależne są głównie od warunków zewnętrznych. Pierwszy natomiast zależy przede wszystkim od nas. Choć stwierdzenie, że dana osoba musi chcieć twórczo działać, aby rozwijać swoją kreatywność, wydaje się truizmem, to często o tym zapominamy. Oczekujemy na przykład od dzieci, że będą twórczo działać w czasie, który im wyznaczymy i w warunkach, które stworzymy, pomijając ich wewnętrzną motywację. Jest to jednak warunek niezbędny do twórczego działania. Kreatywności nie sprzyjają zatem nie tylko nieodpowiednie warunki społeczne, na przykład lęk przed oceną czy wysoki poziom rywalizacji w grupie, lecz także dyspozycje fizyczne, na przykład zmęczenie, a także sytuacja, w której inne nasze potrzeby są ważniejsze od twórczego działania.



7.    Dlaczego warto być twórczym?
Warto rozwijać w sobie postawę kreatywną, ponieważ pomaga ona elastyczniej reagować na wyzwania. Osoby twórcze łatwiej odnajdują się w nowych warunkach, szybciej znajdują rozwiązania problemów. Są też zazwyczaj bardziej otwarte na innych ludzi, potrafią przyjmować nawet odległą dla siebie perspektywę, dzięki czemu łatwiej odnajdują się w sytuacjach wymagających współpracy. Osoby kreatywne są dzięki temu wartościowymi pracowniczkami i pracownikami, a także nauczycielkami i nauczycielami.


8.    W książce „Trening kreatywności” pisze Pani o rozwijaniu kreatywności u dorosłych. Jakie sposoby rozwijania kreatywności można wykorzystywać w pracy z dziećmi?

W założonym przeze mnie Ośrodku Twórczego Rozwoju „Skrzydlata Żyrafa” skupiamy się przede wszystkim na stwarzaniu dzieciom odpowiednich warunków do rozwoju kreatywności. Chodzi o takie warunki, w których dzieci będą czuły, że każdy pomysł jest równie ważny, że mogą działać spontanicznie, eksperymentować, wyrażać swoje emocje i nie podlegają z tego powodu sztywnym ocenom. Dzieci otrzymują również materiały, które pobudzają do generowania twórczych pomysłów, m.in. materiały plastyczne, zadania, przedmioty, a także są zachęcane do zabaw wymagających współpracy, odgrywania ról czy przyjmowania różnych perspektyw. Uczymy je również, jak twórczo reagować na nudę, tak aby one same dostrzegały w swoim otoczeniu nowe możliwości i okazje do działania.
 

Wywiad z Agnieszką Bielą